Wiskundemeisjes

Mijn statistiekdocent zei het al: meisjes zijn niet goed in wiskunde. En hij was niet de enige die zo dacht. Er was ook wel reden om dit te denken. Uit een spraakmakend onderzoek uit de tachtiger jaren bleek dat de wiskundetoppers vooral jongens zijn. Ook onderzoeker Claude Steele zag dat meisjes bij de moeilijkste testen afhaken. Hij ging in zijn onderzoek verder met deze zware testen en vertelde de helft van zijn proefpersonen dat meisjes het slechter gaan doen als de testen moeilijker worden. De andere helft maakte hij wijs dat deze testen geen verschillen laten zien tussen meisjes en jongens, ook de moeilijkste niet. De resultaten waren navenant: de meisjes die hoorden dat ze even goed waren, maakten dat waar; terwijl de meisjes uit de andere groep het slechter deden.

Veel onderzoeken hebben deze resultaten steeds weer bevestigd. Herinner je meisjes aan hun sekse, dan scoren ze slechter. Vertel je dat die verschillen veroorzaakt worden door de socialisatie van meisjes en jongens, of zeg je dat er geen verschillen bestaan, dan laten die verschillen zich ook niet zien.

Franse leerlingen kregen de opdracht om  een geometrische figuur na te tekenen. De ene helft van de twaalfjarigen dacht dat dit een tekentoets was, terwijl de andere helft meende met wiskunde bezig te zijn. Voor de jongens maakte dit geen verschil, maar de meisjes deden het minder goed als ze aan een wiskundetoets werkten. De meisjes die dachten dat het om een tekentest ging, overtroffen de jongens. Na afloop kregen de leerlingen vragen over hun wiskundige vaardigheden. De meisjes vonden dat meisjes beter in wiskunde zijn dan jongens, behalve zijzelf. Ook meisjes met uitstekende cijfers waren minder zeker van hun eigen kunnen. Hoe een opdracht wordt benoemd, de framing van taken, kan heel belangrijk zijn om al het potentieel aan te spreken. Vrouwen doen het bijvoorbeeld beter als een oefening in ruimtelijke vaardigheden gebracht wordt als een sociale oefening dan wanneer er het etiket ‘ruimtelijk’ aanhangt.

Meisjes schatten hun wiskundevaardigheden dus lager in dan jongens, ook als ze dezelfde cijfers halen. Het trieste is dat dit vooral opgaat voor de meest getalenteerde meisjes. Zij zijn bang op een gegeven moment door de mand te vallen. Deze onzekerheid beïnvloedt niet alleen hun resultaten, maar ook hun studiekeuze. Think-math-think-male heeft tot gevolg dat vrouwen minder gauw voor een bètagerichte wetenschappelijke carrière kiezen en eerder afhaken als ze dat wél doen. Omdat veel meisjes dénken dat ze niet goed zijn in wiskunde, kiezen ze er niet voor. Ze onderschatten zichzelf. Deze onzekerheid heeft nog een ander gevolg: bij multiple choice vragen durven meisjes minder goed te gokken dan hun mannelijke klasgenoten. Meisjes hebben last van sociale angst, zelfs dus als ze vinden dat meisjes het beter doen dan jongens.

Een recent onderzoek toont aan dat vijfjarige kinderen nog geen verschil in intelligentie zien tussen jongens en meisjes. Vanaf zes jaar zien meisjes de ‘really, really smart’ mensen als jongens en mannen. Meisjes gaan dan activiteiten uit de weg als ze denken dat je er superslim voor moet zijn.

Niet alleen meisjes zijn vatbaar voor deze vooroordelen. In de Verenigde Staten staan Aziatische leerlingen aan de wiskunde-top. Vertel je witte Amerikaanse jongens dat je gaat meten hoe goed Aziatische Amerikanen in wiskunde zijn dan worden deze witte proefpersonen er minder goed in. Om even bij de Aziatische Amerikanen te blijven: herinner je Aziatische vrouwen aan hun vrouw zijn, dan maken ze de  testen slechter dan gemiddeld, maar onderstreep je hun Aziatische afkomst, dan scoren ze bovengemiddeld. De herinnering aan hun afkomst helpt Aziatische meisjes om beter te presteren.

Ook jongens hebben bij sommige vakken faalangst. Lezen is een meisjesding. Als jongens een bepaalde oefening aangeboden krijgen als een spel gaat het ze beter af dan meisjes, maar wanneer ze denken dat het een leesvaardigheidstest is, delven ze het onderspit.

Hoe meer in een bepaald land wiskunde (of andere wetenschappen, of denksporten zoals schaken) met mannen geassocieerd wordt, hoe minder ouders en leerkrachten verwachten van meisjes en hoe slechter meisjes het doen. Hetzelfde geldt voor lezende jongens. Het is een selffulfilling prophecy.

Vooroordelen en verwachtingen van anderen beïnvloeden je meer dan je je vaak bewust bent. Een wonderlijk onderzoek uit de zestiger jaren laat zien dat mensen waarvan je meer verwacht het beter doen. Na het testen van scholieren gaven onderzoekers de namen van aanstormende talenten door aan de leerkrachten. In werkelijkheid waren die namen willekeurig gekozen. Maar aan het eind van het schooljaar deden deze zogenaamde talenten het écht veel beter, vooral die leerlingen waarvan eerder het minst werd verwacht vanwege hun afkomst. De verwachting van hun leerkracht deed hen groeien.

Om de resultaten van meisjes te verbeteren werkt het om hen er aan te herinneren dat ze studeren aan een prestigieuze universiteit, of om vrouwelijke rolmodellen ter sprake te brengen. Ook een vrouwelijke leerkracht of meer vrouwelijke medestudenten haalt de cijfers omhoog. Vooral voor de beste studentes werkt dit positief. Foto’s van vrouwelijke wiskundigen in het lesboek of een film als Hidden figures versterken het zelfvertrouwen. Hidden figures is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over drie NASA-wiskundigen die de VS aan de koppositie hielpen in de space race: het waren Afro-Amerikaanse vrouwen.

 

Subtiele vooroordelen zijn vaak kwalijker dan expliciete, omdat het ingrijpt op onbewuste denkpatronen waar geen verweer tegen mogelijk is. Recent staat de theorie van Claude Steele ter discussie. Nieuwe onderzoeken bevestigen zijn uitkomsten niet. Misschien komt dat omdat veel meisjes de vooroordelen op dit gebied hebben leren doorzien. Als vooroordelen er dik bovenop liggen, of als je ze doorhebt, dan raakt het je minder. Je verzet je ertegen. Zo gingen al mijn stekels recht overeind staan door de opmerking van mijn statistiekdocent. Ik leerde tot mijn hersenen er letterlijk van kraakten en het resultaat loog er niet om.

Wiskundemeisjes – Bronnen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *