Vrouwen in de politiek

Vorig jaar was het honderd jaar geleden dat de eerste vrouw – Suze Groeneweg – haar opwachting maakte in de Tweede Kamer. Tijdens haar maidenspeech zaten de keurige Kamerheren te ginnegappen. De krant sprak van een ‘belangwekkend debuut’ en vond het gedrag van de mannen verachtelijk: ‘Er was een zeker hiaat op ’t stuk van de geestesreinheid tussen de spreekster en haar gehoor. Waarbij dat gehoor de mindere was’.

Hoe is de situatie een eeuw later?

De cijfers

Suze Groeneweg heeft de nodige medestandsters gekregen, maar nog steeds niet voldoende.  Wereldwijd telt zowel de Eerste als de Tweede Kamer 24% vrouwen. We zijn geneigd te denken dat Europa en zeker de Scandinavische landen de ranglijsten aanvoeren, maar dat is niet zo. Van de Europese landen heeft Zweden wel de meeste vrouwen in de Tweede Kamer, maar het land staat op de zevende plaats. Zweden wordt gepasseerd door Namibië, Grenada en Mexico; door Bolivia en Cuba met meer dan 50% vrouwen; en – aan top – Rwanda met 61.3% vrouwelijke politici.

Rwanda was een typisch voorbeeld van een ‘glazen klif’ oplossing. Mannen hadden er met de genocide zo’n puinhoop van gemaakt, dat vrouwen het land nu moesten redden. Kennelijk ging dit de vrouwen goed af: hun aantal in het parlement blijft alleen maar stijgen.

Finland is het tweede Europese land op de lijst, op plaats 11. En Nederland? Eens scoorden we hoog – in 2010 stond Nederland nog 6e op de wereldranglijst  – nu hebben we een 27e plaats met 36% vrouwen in de Tweede Kamer

Er is in politiek opzicht nog wel een slag te slaan.

De media

De verslaggeving in de krant rond Suze Groeneweg veranderde al snel. Ze werd vaak beoordeeld op haar uiterlijk of geringschattend besproken. Nog steeds nemen de media vrouwen niet zo serieus. Ze worden minder dan mannen gewaardeerd om hun leiderschapskwaliteiten. Er is ook minder aandacht voor hen: mannelijke Kamerleden krijgen ruim drie keer zoveel pers dan hun vrouwelijke collega’s. Maar: zo weinig aandacht vrouwen van de reguliere media krijgen, zoveel krijgen ze van de sociale media. Een Europese politica ontving binnen 4 dagen meer dan 500 e-mails waarin ze met verkrachting werd bedreigd. Vrouwen uit minderheidsgroepen hebben hier nog meer last van en vaak gaat dan ook racisme meespelen.

De belemmeringen

Niet alleen de media twijfelen aan de kwaliteiten van vrouwen. Vrouwen doen dat zelf ook. In een groep mannen en vrouwen met dezelfde politieke kwaliteiten, vinden twee keer zoveel mannen als vrouwen zich ‘zeer geschikt’ voor een politieke carrière. Twee keer zoveel vrouwen als mannen zien zich als ‘totaal ongeschikt’. Vrouwen moeten gepusht worden, ze hebben vaak een zetje nodig. Helaas worden mannen eerder benaderd met de vraag of ze zich politiek willen inzetten dan vrouwen. Veel politiek potentieel blijft zo onbenut.

Vrouwen moeten dus meer zelfvertrouwen krijgen? Zo simpel is het niet, want bij vrouwen wordt dit snel gezien als opschepperij. Vrouwen die zichzelf groot maken, zijn al gauw een bitch. Veel onderzoek toont dit aan: waar hij assertief is en blaakt van het zelfvertrouwen, is zij agressief en arrogant. CV’s of andere teksten met precies dezelfde inhoud maar onder een andere naam  – ‘Henk’ of ‘Hanneke’ – , leiden tot verschillende beoordelingen.

Vrouwen twijfelen of ze topbanen wel kunnen combineren met hun zorgtaken.  Voor politica speelt daarnaast de vraag of ze hun vaste baan wel willen opgeven voor een onzekere plek in de partijpolitiek en of ze wel in de (vaak negatieve) belangstelling willen staan: de populariteit van vrouwen duikelt, zodra ze politieke ambities hebben. Ze worden ook meer afgerekend op ongeschikt gedrag dan mannen. Al dan niet verzonnen negatieve informatie heeft meer invloed op de kansen van vrouwelijke politici dan op die van hun mannelijke collega’s (denk alleen maar aan Clinton en Trump). Worden vrouwen als ondeskundig gezien, dan zijn kiezers eerder geneigd om op een andere partij te stemmen, zelfs als die vrouw hun favoriete partij vertegenwoordigt, zo blijkt uit Amerikaans onderzoek. Mannen worden niet zo streng beoordeeld, van hen wordt meer door de vingers gezien. Suze Groeneweg zei het destijds al: ‘Als ik blunders gemaakt zou hebben, was er natuurlijk direct geroepen dat de vrouwen het niet konden.’ 

Seksuele intimidatie

Wereldwijd onderzoek onder vrouwelijke parlementariërs toont aan dat 82% van hen te maken heeft gehad met seksisme en 44% is bedreigd met de dood, verkrachting of ander geweld. Verschillende landen hebben maatregelen genomen om hun vrouwelijke politici te beschermen. Voorbeelden zijn Bolivia (na het inzamelen van 4000 klachten van lokale en nationale politica) en Mexico. In Costa Rica en Canada zijn er gedragslijnen en klachtenprocedures opgesteld voor parlementariërs rond seksisme en seksuele intimidatie. Je zou willen dat de VS hier een voorbeeld aan nam en dan in het bijzonder voor wat betreft presidenten.

Waarom vrouwen?

Vrouwen verdienen gewoon gelijke kansen. Maar er zijn meer redenen om te pleiten voor meer vrouwelijke parlementariërs. Suze Groeneweg kreeg als taak om voor de belangen van vrouwen en kinderen op te komen. Ze pleitte voor betaald zwangerschapsverlof en het recht op betaalde arbeid voor gehuwde vrouwen. In de Nederlandse samenleving zijn ook de meeste mannen nu wel doordrongen van het belang van bijvoorbeeld werkende vrouwen, topposities voor vrouwen, kinderopvang, of seksuele vrijheid voor mannen én vrouwen. In veel zuidelijke landen moet dit nog bevochten worden en daar lenen zich maar weinig mannen voor. Ook dragen vrouwelijke politica in die landen meer dan mannen bij aan het bereiken van ontwikkelingsdoelen of het bevorderen van vrede en stabiliteit. Het zijn onderwerpen die door vrouwen op de agenda worden gezet. Vrouwelijke politici dienen ook als rolmodel. Een voorbeeld uit de plaatselijke politiek: in India stuurden meer ouders hun dochters naar school in dorpen waar de dorpsraad ook uit vrouwen bestond. Ook de meisjes zelf veranderden hun gedrag en ideeën.

Het actief werven van vrouwelijke politici is dus belangrijk, naast training. Het aantal organisaties dat vrouwelijk politiek talent traint, coacht en financiert is in de VS flink toegenomen, als reactie op het presidentschap van Trump. Het resultaat is dat in 2018 het aantal vrouwelijke democraten in het congres flink is gestegen (van 64 naar 89). Helaas werd het aantal vrouwelijke republikeinen gehalveerd (van 25 naar 13).

Vrouwen in de politiek – Bronnen

(Mocht deze blog je voor een deel bekend voorkomen, dan klopt dat. Ik ben begonnen met het updaten van oude blogs).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *