Een goed voorbeeld doet goed volgen

Wat betekenen vrouwen aan de top voor andere vrouwen? Vorige maand kwam een interessant onderzoek uit over vrouwen in de Nederlandse filmwereld.

Hoewel Nederland internationaal geen gek figuur slaat, zijn we niet op alle gebied even succesvol als het gaat om gelijkheid voor vrouwen en mannen. Met het aantal vrouwelijke hoogleraren bungelden we lang onderaan de Europese lijsten en ook het aantal topvrouwen in het bedrijfsleven groeit maar langzaam. Van de beursgenoteerde bedrijven waren in 2015 8% van de bestuurders en 21% van de commissarissen vrouw. Daarmee voldoet geen enkel bedrijf aan het Nederlandse streefgetal van 30%. Een derde van deze bedrijven heeft zelfs geen enkele topvrouw. In de filmwereld gaat het er beter aan toe. Waar vrouwelijk Hollywood in opstand komt, laat Nederland op filmgebied andere cijfers zien.

De films van de vrouwelijke regisseurs haalden in 2014 meer omzet dan die van de mannelijke. In 2015 was ongeveer een derde van de scenaristen, de regisseurs en de producenten vrouw. In datzelfde jaar werden in Amerika maar 7% van de 250 winstgevendste Hollywood-films geregisseerd door vrouwen. Twee grote filmstudio’s (20th Century Fox en Paramount) brengen tot 2018 geen enkele film uit van een vrouwelijke regisseur.

Een belangrijke verklaring is dat Nederland op filmgebied veel topvrouwen kent, zoals de minister van cultuur en de directeur van het filmfonds. Er zijn veel vrouwelijke filmconsulenten en leidinggevenden van filmfestivals en TV-filmafdelingen. Zij hebben andere vrouwen eerder in beeld en hebben ook minder last van blinde vlekken of vooroordelen tegen vrouwen.

Vrouwen benoemen eerder andere vrouwen. De samenstelling van bijvoorbeeld een sollicitatiecommissie is belangrijk. Bestaan commissies alleen uit mannen, dan worden er veel minder vrouwen geselecteerd dan wanneer er ook vrouwen in de sollicitatiecommissie zitten.

Behalve dat vrouwen aan de top andere vrouwen vaak kansen geven, hebben ze ook invloed als rolmodel, waardoor andere vrouwen eerder kansen pakken.

Rolmodellen

Rolmodellen zijn belangrijk. Vrouwelijke managers missen dit vaak en voelen zich daardoor minder verbonden met hun bedrijf. Gebrek aan rolmodellen leidt tot sociale angst. Dat lijken grote woorden, maar dit is meetbaar. Uit onderzoek blijkt dat vrouwelijke studenten lichamelijk reageren op een promotiefilm voor een conferentie met veel meer mannen dan vrouwen in beeld. Zij beginnen te zweten en hun hartslag en bloeddruk stijgt. Hun fysieke conditie verandert niet als ze hetzelfde filmpje zien met een betere balans tussen vrouwen en mannen. Vaak zijn mensen zich niet bewust van deze lichamelijke reacties, maar het heeft wél effect op de keuzes die ze maken.

Vrouwelijke rolmodellen laten zien dat er mogelijkheden zijn. Rolmodellen veranderen de ingesleten stereotype denkpatronen.

TopvrouwZien is geloven is de titel van een onderzoek onder meisjes op een vrouwen- en een gemengd college. Aan het begin van hun studie geloofden de studentes in het stereotype beeld van leidende mannen en volgzame vrouwen. Dit idee was na een jaar verdwenen  bij de studentes aan het vrouwencollege, terwijl de studentes aan het gemengde college juist gesterkt waren in hun overtuiging. Er werd gebruik gemaakt van de Impliciete Associatie Test om te meten hoe mensen onbewust over anderen oordelen. Proefpersonen moesten woorden die met leiderschap of met volgzaamheid te maken hebben, verbinden met meisjes- en jongensnamen. Na één studiejaar konden de studentes van het vrouwencollege de meisjes- en jongensnamen even snel koppelen aan alle woorden, terwijl de andere meisjes trager waren geworden in het koppelen van bijvoorbeeld assertief en ambitieus aan Debbie, of behulpzaam en begripvol  aan Peter.

Deze verandering in automatische onbewuste reacties hing samen met de vrouwelijke leerkrachten die op het vrouwencollege les gaven en zo als rolmodel dienden. Bij de studentes van het gemengde college was de stereotype beeldvorming vooral versterkt als ze veel vakken volgden bij mannelijke leraren. Hoe vaker deze studentes door deze leerkrachten geholpen werden, hoe afhankelijker ze zich voelden en hoe meer ze het geloof verloren in de leiderschapskwaliteiten van vrouwen.

Ook het zien van sterke vrouwen of het lezen van biografieën over hen versterkt de associatie van vrouwen met leiderschap.

Verhelderend is ook recent Amerikaans onderzoek, gebaseerd op gegevens van 350.000 personen uit 66 landen. Van al die mensen associeerden Nederlanders bètawetenschap het sterkste met mannen. Dit komt door de mannelijke dominantie in deze wetenschap: er zijn te weinig vrouwelijke rolmodellen. Nederland loopt hier fors achter. Zie ook: Wiskunde is moeilijk.

Dit is niet alleen zichtbaar op universiteiten, ook op TV  zijn weinig vrouwelijke wetenschappers te zien, al lijkt dat de laatste jaren te verbeteren. Op televisie praten vooral rechtse mannen, zo blijkt na 3 maanden turven van de gasten in de populaire praat- en actualiteitsprogramma’s. In de top-honderd staan slechts 18 vrouwen, de hoogst genoteerden op nummer 11 en 13 en daarna pas weer op de 27e plaats.

Vrouwelijke rolmodellen zijn nog steeds ver te zoeken.

Een goed voorbeeld doet goed volgen en dat zorgt voor minder verspilling van talent.

Een goed voorbeeld doet goed volgen – Bronnen

 

4 gedachten over “Een goed voorbeeld doet goed volgen”

  1. lieve Annette,
    waar haal je toch al die informatie vandaan?
    Al die onderzoeken en gegevens. dat lukt alleen maar als het je echt bezighoudt natuurlijk.
    Wat je uiteindelijk wilt zeggen is dat we meer vrouwelijke rolmodellen zouden moeten hebben? Helemaal mee eens.
    Maar ‘Vrouwelijke managers missen dit vaak en voelen zich daardoor minder verbonden met hun bedrijf’: daar kijk ik erg van op. Ik kan ook denken: vrouwen komen hogerop omdat ze zich zo verbonden voelen en al hun kwaliteiten daarom inzetten.
    waar of niet waar?
    Clementine

    1. Ook waar, denk ik, Clementine, maar dan gaat het meer om de inhoud. En ja, ik vind het boeiend om dit uit te pluizen, al die subtiele belemmeringen die mensen er vaak van weerhouden om alles uit het leven te halen wat ze zouden willen.
      Rolmodellen zijn belangrijk. Die functie heb jij vast binnen je organisatie gehad.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *