Voornamen

What’s in a name?

Vroeger noemde mijn vader me soms ‘Net’ en ik voelde me groeien. Wat doen namen met mensen? Geef je kinderen al iets mee als je jongens korte stoere namen geeft en meisjes melodieuze, zachtere en langere namen? Of bloemennamen, of namen die eindigen op het verkleinwoord ‘je’ of ‘ke’? En waarom blijft een meisje een meisje en wordt een jongetje een jongen, voor ze overgaan naar vrouw en man? Waarom spreken we van mannen en vrouwen, jongens en meisjes, Romeo en Julia? En niet van Julia en Romeo? Waarom gaan de mannen voorop? Waarom nemen vrouwen de achternaam van hun man aan? Bestaat er seksisme in naamgebruik?

Namen hebben invloed. In Zweden moesten vrouwelijke wetenschappers zo’n twintig jaar geleden 2,5 maal zoveel publiceren als mannen, om dezelfde beoordeling te krijgen bij hun aanvraag voor een postdoctorale beurs. De meest productieve vrouwen kregen dezelfde scores als de minst productieve mannen. Zweden was ook toen al een topland op het gebied van gelijkheid tussen vrouwen en mannen. Recent onderzoek toont aan dat precies hetzelfde wetenschappelijke artikel lager gewaardeerd wordt met een vrouwennaam dan met een mannennaam. Een vrouw moet dus beter en meer schrijven om net zo goed te scoren als een man. De naam boven een artikel bepaalt hoe er gelezen wordt.

Hetzelfde geldt voor sollicitaties. Voor topfuncties maakt Mark meer kans dan Marieke. Het is één van de vele verklaringen voor het geringe aantal topvrouwen.

En als je Ali of Aisha heet? Mark heeft meer kansen dan Mohammed, zo blijkt uit onderzoek met het opsturen van dezelfde CV’s, maar met verschillende namen. Mark wordt bijna dubbel zo vaak uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek. Er gaan daarom verschillende stemmen op voor anoniem solliciteren. Hier gaat het niet om topfuncties, maar juist ook om banen in het lagere en middenniveau.

EmilyNaast sekse en etniciteit, is ook klasse vaak af te lezen aan namen. Ouders uit de hogere inkomensklassen geven hun dochters vaker een voornaam die op ‘e’ eindigt: Eline, Katherine, Lisanne. Of op ‘ijn’: Karlijn, Jasmijn. Ook Franstalige namen zijn populair: Cécile, Frédérique.

Namen van dochters uit de lagere salarisklassen eindigen vaak op een ‘a’: Samantha, Melissa, Linda, Tamara. Ook de uitgang ‘y’ is populair bij de lagere klasse, zowel bij jongens als bij meisjes: Wendy, Kelly, Joey, Danny. Of namen van Engelse, Spaanse of Italiaanse herkomst: Mario, Ricardo, Melissa, Kimberley, Kevin, Wesley.

Toen ik tijdens een training twee verschillende rijen namen presenteerde, werd het rijtje met Karlijn en Cécile gelijk herkend als ‘de hockeymeisjes’.

Op een foto wordt hetzelfde meisje als mooier beoordeeld als ze Eline heet, dan wanneer haar naam Tamara is. Voor bepaalde functies zal Eline eerder een uitnodiging krijgen, ook al is Tamara even bekwaam.

Namen veranderen, ze zijn aan mode onderhevig. In 2014 waren de meest populaire namen voor jongens Daan, Bram en Sem. Voor meisjes was dit Sophie, Emma en Julia. De jongensnamen zijn nog steeds stoer, de meisjesnamen roepen associaties op met prinsessen.

Namen roepen beelden op. De Impliciete Associatie Test maakt dit mooi duidelijk. Deze test vraagt niet naar bewuste meningen, maar doet een beroep op het onderbewustzijn. De test (die iedereen online kan maken) meet hoe mensen over anderen oordelen. Proefpersonen moeten op een computerscherm mannelijke woorden (zoals opa, zoon, echtgenoot) verbinden met alfawetenschappen (filosofie, kunst, letteren) en vrouwelijke woorden met bètawetenschappen. In een tweede test wordt het omgekeerde gevraagd. De test werkt snel, er is weinig tijd om na te denken. Bijna alle proefpersonen zijn sneller en maken minder fouten als ze mannen met bètawetenschappen moeten verbinden en vrouwen met alfawetenschappen. De helft van de proefpersonen krijgt de tweede test als eerste, dus dat maakt het verschil niet. We hebben bijna allemaal last van onbewuste vooroordelen.

We koppelen assertief en ambitieus gemakkelijker aan Daan, en behulpzaam en begripvol aan Julia, dan omgekeerd. Opvallend is dat meisjes op een Amerikaans vrouwencollege na één jaar deze onbewuste koppeling kwijt waren, terwijl dit juist was versterkt bij meisjes op een gemengd college.

We verbinden dus onbewust bepaalde eigenschappen aan namen en door de expliciete keuze voor zachte vrouwennamen en stoere mannennamen wordt dit nog versterkt. Dit geldt ook voor namen die geassocieerd worden met afkomst of herkomst. 

En waarom mannennamen eerst? Bij homorelaties dichten mensen de eerste naam meer mannelijke eigenschappen toe. Mannelijkheid gaat voorop, Maar dit geldt alleen voor mensen die we niet persoonlijk kennen: bij mensen die we kennen, gaat degene die we het beste kennen eerst.

Namen. Het is maar een klein radertje in het grote geheel, maar het geheel kent veel van die kleine radertjes: zo blijft het systeem draaien.

 

5 gedachten over “What’s in a name?”

  1. Mijn naam is Johanna Wilhelmina, net als mijn moeder, opa dan in mannelijke vorm. Dus Joke. Yaweh is genadig gecombineerd met beschermen. Joodse naam en germaanse naam,

    1. Wat me dan intrigeert: vroeger zou je misschien Jo heten. Vrouwen hebben nu meer invloed, maar moderne meisjesnamen duiden vaak op kleinheid, schoonheid of lieflijkheid. Waarom is dat?

  2. Rob, Robbie, Robert, Robbert-Jan ik luister naar al deze namen.
    Mijn ouders vertelden indertijd niet naar een betekenis maar naar een mooie klank te zoeken.
    Het liefste word ik met Rob aangesproken.

    Vriendelijke groet,

  3. Ik vind het prettig als de -e- achter mijn naam uitgesproken wordt. Anders had er Clementien geschreven moeten zijn en dat klinkt voor mij harder. Ik herken me simpelweg ook niet in Clementien, dat is niet mijn naam.
    Uitgang op een -e- dus…… dat is hogere klasse.
    Laat mijn vader nu een eenvoudige en arme ambachtsman geweest zijn en ik een groot deel van mijn jeugd opgegroeid tussen mensen van de hogere klasse, door wie ik duidelijk als ‘niet een van hen’ herkend en bejegend werd.
    Waarom wil ik nu graag dat die -e- uitgesproken wordt??

    1. Ik weet het niet, maar ik herinner me je als Clementien, zonder e op het eind, DAT was je naam en ik vond je geweldig. Ik was 5, of 6 en jij een jaar of acht ouder. Voor kinderen maakt het allemaal niet uit, een e of een a of een y op het eind en netzomin wat vader van beroep was, maar WEL of je wel leuk bent, luistert en kan lachen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *