Vrouwen in de politiek

De vrouwen in de Tweede Kamer zijn in de minderheid. In 2010 stond Nederland nog zesde op de wereldranglijst met 63 vrouwen in de Tweede Kamer, nu staan we op de 20e plaats. Rwanda (bijna 2/3 vrouwen in het parlement), Bolivia en Cuba voeren de lijst aan.

Van de elf Kamerfracties wordt er eentje geleid door een vrouw. Wel zijn de voorzitter van de Kamer en van de Senaat vrouwen.

Ook de nieuw te verwachten Kamerleden zijn vooral man, zo blijkt uit een analyse van de kandidatenlijsten. Het aandeel vrouwen blijft onveranderd: maar één op de drie aanstaande parlementariërs is vrouw, en dat is al jaren zo. Wel is de lijst een redelijke afspiegeling van de samenleving wat afkomst betreft: 9 procent van de kandidaten heeft één of meer ouders uit een niet-westers land. Deze groep maakt 11% van de bevolking uit.

Ik ga hier niet uitgebreid in op de subtiele belemmeringen voor vrouwen op weg naar de top. Dat kwam in eerdere blogs al ter sprake. Het zal ook duidelijk zijn dat die belemmeringen in veel landen verre van subtiel zijn. Als vrouwen zich moeten verbergen in boerka’s of achter sluiers, als ze niet zonder mannelijke begeleider het huis uit mogen en overal toestemming voor moeten krijgen van vader of echtgenoot; dan is de stap naar de politiek wel heel erg groot.

Ook schreef ik eerder dat vrouwen zelf ook vaak twijfelen of ze wel capabel genoeg zijn en of ze topbanen kunnen combineren met hun zorgtaken. Voor politica speelt daarnaast de vraag of ze hun vaste baan wel willen opgeven voor een onzekere plek in de partijpolitiek en of ze wel in de (negatieve) belangstelling willen staan.

Ik ga in op enkele specifieke problemen voor politica.

Vrouwen worden veel meer afgerekend op onbekwaam gedrag dan mannen. Al dan niet verzonnen negatieve informatie heeft meer invloed op de kansen van vrouwelijke politica dan op die van hun mannelijke collega’s (denk alleen maar aan Clinton en Trump). Als vrouwen als ondeskundig worden gezien, zijn kiezers eerder geneigd om op een andere partij te stemmen, zelfs wanneer die vrouw hun favoriete partij vertegenwoordigt, zo blijkt uit Amerikaans onderzoek. Mannen worden niet zo streng beoordeeld, van hen wordt meer door de vingers gezien.

De vrouw op 2

Na de formatie van het kabinet Rutte-Verhagen in 2010 verschijnt er een scherpe analyse in de krant over de excuus-Truzen in de politiek: ‘De vrouw op nummer twee is er voor de sier en voor de stemmen’. Zowel de VVD als het CDA en de PvdA passeren hooggeplaatste vrouwen als het om belangrijke posities gaat. De nummer twee op een lijst is bijna nooit de echte nummer twee in de hiërarchie van een partij. Vaak gaan deze tweede vrouwen ook niet mee onderhandelen en worden ze eerder staatssecretaris dan minister. Hetzelfde geldt ook voor de kleine christelijke partijen en voor de PVV, maar deze partijen doen minder hun best om in dit opzicht goede sier te maken.

Nemen de partijen hun vrouwen al niet zo serieus, ook de media-aandacht voor vrouwen is minder dan je op grond van cijfers zou verwachten. Zelfs als de speciale belangstelling voor fractieleiders buiten beschouwing wordt gelaten, krijgen mannelijke Kamerleden ruim drie keer zoveel pers dan hun vrouwelijke collega’s. Maar: zo weinig aandacht vrouwen van de reguliere media krijgen, zoveel krijgen ze van de sociale media. Een Europese politica ontving binnen vier dagen meer dan 500 e-mails waarin ze met verkrachting werd bedreigd. Vrouwen uit minderheidsgroepen hebben hier nog meer last van en vaak gaat dan ook racisme meespelen. Helaas hebben we in Nederland een zeer beschamend voorbeeld (Sylvana Simons). Toch zeggen bijna alle politica dat ze zich hier niet door laten weerhouden, het maakt hen alleen maar strijdvaardiger. Maar niet iedereen kan of wil dit opbrengen en het weerhoudt sommige aspirant Kamerleden om de stap te zeten.

Seksisme

Wereldwijd onderzoek onder vrouwelijke parlementariërs toont aan dat 82% van hen te maken heeft gehad met seksisme, vaak door mannelijke collega’s. Vrouwelijke politici hebben te dealen met de vooroordelen ten aanzien van vouwen. Hun uiterlijk en gedrag ligt vaak onder een vergrootglas. Vrouwen worden kritischer bekeken dan mannen en de opmerkingen hebben vaak een seksuele toonzetting.

Verschillende landen hebben maatregelen genomen om hun vrouwelijke politici te beschermen, voorbeelden zijn Bolivia (na het inzamelen van 4000 klachten van lokale en nationale politica) en Mexico. Bovendien sluit Bolivia sinds 2016 mensen uit van een politieke loopbaan als ze een achtergrond van geweld tegen vrouwen hebben. In Costa Rica en Canada zijn er recent gedragslijnen en klachtenprocedures opgesteld voor parlementariërs rond seksisme en seksuele intimidatie. Je zou willen dat de VS hier een voorbeeld aan nam, en dan speciaal voor presidenten.

Waarom vrouwen?

Het gaat bij vrouwen in de politiek  niet alleen om het aantal vrouwen, om een evenredige vertegenwoordiging van vrouwen en mannen. Mannen zijn van oudsher normbepalend in hoe een samenleving is ingericht. Zij hebben vaak minder belang bij het veranderen van de status quo. Vrouwelijke politica kunnen aan deze normen tornen. In de Nederlandse samenleving zijn ook de meeste mannen wel doordrongen van het belang van bijvoorbeeld werkende vrouwen, topposities voor vrouwen, kinderopvang, seksuele vrijheid voor mannen én vrouwen, toegang tot anticonceptie. In veel zuidelijke landen moet dit nog bevochten worden en daar lenen zich maar weinig mannen voor. Ook dragen vrouwelijke politica in die landen meer dan mannen bij aan het bereiken van ontwikkelingsdoelen of het bevorderen van vrede en stabiliteit. Het zijn onderwerpen die door vrouwen op de agenda worden gezet, eerder ook in Vrouwen in de politiekNederland. Ik was in Guinee Bissau tijdens de eerste verkiezingen na de oorlog. We leerden de vrouwen hoe ze konden stemmen en het belang hiervan. Het was ontroerend om te zien hoeveel en hoe enthousiast vrouwen kwamen opdagen tijdens de verkiezingen. Hun stem werd eindelijk gehoord.

 

Maar ook in Nederland zou ik vrouwen wel wat meer willen horen en mannen soms wat minder. Ik denk dat het dan toch wat minder om het ego en om vastgeroeste idealen zou draaien.

Vrouwen in de politiek – Bronnen

Een gedachte over “Vrouwen in de politiek”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *