Vrouw in beeld – Oscars

De Oscar voor beste regisseur gaat altijd naar een man. Al bijna honderd jaar, sinds 1929, worden de Oscars uitgereikt en in al die jaren was er maar één uitzondering: de uitzondering die de regel bevestigt. Kathryn Bigelow won in 2010 een Oscar met haar film Hurt Locker. Het is een film over een man en een oorlog.

Oscarwinnende films gaan vaak over mannen en mannenthema’s. De genomineerden voor 2020 waren regisseurs met films door mannen voor mannen en over mannen (2017, The Irishman, Joker, Once upon a time in Hollywood). Allemaal zonder een vrouwelijke hoofdrol of belangrijke vrouwelijke bijrollen. Gunstige uitschieter is Bong Joon-Ho. In zijn film Parasite spelen vrouwen geen ondergeschikte rol. Het zijn actieve personages die hun eigen beslissingen nemen. De actrices dienen er niet toe om de mannelijke hoofdpersoon beter uit de verf te laten komen. In Parasite hebben vrouwen tekst, en niet de slechts zeven woorden die de enige vrouw in The Irishman spreekt. Bong Joon-Ho maakt geen object van zijn vrouwelijke acteurs, zoals in de filmtaal heel vaak wél gebeurt, overigens soms ook door vrouwelijke regisseurs. Het is de taal waarin we geleerd hebben om de wereld te zien. Zie hiernaast het schema van Nina Menkes en vraag je af of mannen ook op deze manier in beeld worden gebracht.

 

Bong Joon-Ho won de Oscar voor zowel de beste regisseur als beste film en was daarmee de tweede regisseur van kleur die een Oscar kreeg. Waarom is het zo uitzonderlijk dat het geen witte man is die de Oscar wint? Dat heeft alles te maken met hoe er gekozen wordt. In 2012 onderzocht de Los Angeles Times de samenstelling van de stemgerechtigden bij de Oscars: 77% was man en 94% was wit. De gemiddelde leeftijd was 62 jaar; slechts 2% was jonger dan 40 jaar. Zoals Al Sharpton – burgerrechtenactivist – ooit zei:  De top in Hollywood is ‘net als de Rocky Mountains: hoe hoger je komt, hoe witter het wordt’.

De top is niet alleen wit, maar ook oud en mannelijk. En deze oudere witte mannen bepalen naar wie de Oscars gaan. De Oscar-organisatie schrok hier zelf ook van en probeert de cijfers te veranderen: momenteel is een derde vrouw en er worden ook meer gekleurde mensen benoemd. Dat heeft er vast toe bijgedragen dat Parasite in de prijzen viel.

Kanttekening hierbij is dat alle leden (hun precieze aantal is geheim, maar het zijn er momenteel zo’n acht- of negenduizend) mogen stemmen voor de beste film. Maar voor bijvoorbeeld beste regisseur mogen alleen die leden stemmen die zelf ook regisseur zijn en twee kwaliteitsfilms gemaakt hebben, of één Oscargenomineerde film. En omdat er veel beren op de weg zijn voor vooral vrouwen die een film willen maken (zoals ik eerder beschreef), zullen er voorlopig nog niet veel vrouwen in de prijzen vallen. Scriptschrijvers zijn bijvoorbeeld vooral mannen en die laten vrouwen vaak buiten beeld. Of ze bevestigen de stereotype vrouw- en manbeelden.

Los van Parasite zijn er dus alleen mannenfilms genomineerd. Waarom kiezen mannen mannenfilms? Ik ben vrijwilliger in een filmhuis, met een overwegend vrouwelijk publiek. Dat is in de meeste filmhuizen zo. Filmhuisfilms snijden vaak een maatschappelijk thema aan en raken mede daardoor dikwijls een gevoelige snaar. Kunnen mannen zich niet door gevoelige films laten raken omdat dat niet bij hun beeld van mannelijkheid past? Wordt gevoeligheid geassocieerd met ziek, zwak en misselijk?

Filmhuisfilms zijn ook vaker van vrouwelijke regisseurs en hebben dikwijls (ook) een vrouw in de hoofdrol. Uit onderzoek blijkt dat mannelijke recensenten dit minder waarderen, als ze überhaupt de film al gaan kijken. En als dit al voor recensenten geldt, waarvan ik verwacht dat ze open en onafhankelijk proberen te kijken en schrijven, hoe zit dat dan met de gemiddelde mannelijke filmkijker?

Laten we ons bewust zijn van onze gekleurde bril en proberen die bril af te zetten en open naar films en de wereld te kijken, zodat Oscars naar de beste films gaan, ongeacht de kleur, sekse of leeftijd van de regisseur.

Vrouw in beeld – Oscars – Bronnen

Een gedachte over “Vrouw in beeld – Oscars”

  1. Boeiende analyse weer Annette.
    hoe de ene voorkeur de volgende voorkeur bevestigt, zo vanzelfsprekend.
    En cijfers om van te schrikken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *