Vrouw in beeld – 3

Anna Serner, directeur van het Zweedse filmfonds, zet zich in om het aantal vrouwen in de filmwereld te verhogen, onder het motto: ‘If you can see it, you can be it’. Film is nog te vaak een mannenzaak en dat is vooral kwalijk omdat beeldvorming bepaalt hoe we de wereld zien. Na de film ‘Billy Elliot’ gingen meer jongens bij ballet en na ‘The hunger games’ en ‘Brave’ gingen meisjes aan het boogschieten.

Stoere sterke vrouwen op het doek zijn belangrijke rolmodellen. En daarvoor zijn meer vrouwelijke regisseurs, scenaristen en producenten cruciaal.

In 2011, toen Serner aantrad, kregen vrouwelijke regisseurs in Zweden maar een kwart van alle filmsubsidies. Serner bracht dit binnen drie jaar naar 50%. Dit gaat zeker niet ten kost van de kwaliteit, want vrouwen winnen 60% van de filmprijzen in Zweden.

Ze werkt niet met quota, maar met een speciale aanpak om vrouwelijke filmregisseurs onder de aandacht te brengen: de website Nordic women in film, met namen van vrouwelijke regisseurs, scriptschrijvers en producenten. Daarnaast zijn er cursussen voor vrouwelijke filmmakers en speciale fondsen voor jong vrouwelijk talent.

In verschillende landen werkt deze aanpak, maar juist Hollywood en Cannes – met hun grote invloed op de filmindustrie – blijven mannengemeenschappen.

Guerilla Girls Graphic

Een overzicht van de 250 Amerikaanse topfilms uit 2018 laat zien dat slechts een vijfde van de filmmakers (regisseurs, schrijvers, producenten, redacteuren en cinematografen) uit vrouwen bestaat. Dat is in twintig jaar nauwelijks veranderd. Slechts 1% van de films had tien of meer vrouwen in deze functies, tegen 74% van de films met tien of meer mannen.

Slechts 8% van de films had in 2018 een vrouwelijke regisseur. Bij films met tenminste één vrouwelijke regisseur stijgt het aantal vrouwen in de andere functies fors, zoals het aantal vrouwelijke scriptschrijvers die op hun beurt weer meer vrouwen de film inschrijven. Cijfers die pleiten voor de Zweeds aanpak.

Zweden kwam ook met de Bechdel-test. Films slagen hiervoor als tenminste twee vrouwelijke karakters namen hebben en met elkaar praten over iets anders dan over mannen. Bijna de helft van de films haalt dit niet. Dit zegt niets over de kwaliteit van die film, maar alles over de (on)zichtbaarheid van vrouwen.

In 2016 had maar een derde van de 100 topfilms een vrouwelijke hoofdrol, al dan niet naast een mannelijke hoofdrol. Anders dan misschien gedacht leveren films met zowel een man als vrouw in de hoofdrol een kwart meer inkomsten op. Dat seksisme niet loont, dat kwartje moet toch een keer vallen!

Een nieuw onderzoek dat gebruik maakt van moderne beeldanalysetechnieken laat zien dat vrouwen en mannen nog altijd anders in beeld komen, ondanks de groeiende rol van vrouwen in de samenleving. Vrouwen blijven op de achtergrond en zijn vaak te zien in een huiselijke setting. Haar personage is minder gelaagd en interessant. Zelfs emotioneel is de filmvrouw vlakker. En ze is bijna altijd jonger dan de mannelijke held.

Filmdiva’s

Toen er een nieuwe film uitkwam met Annette Benning in een hoofdrol  (Film stars don’t die in Liverpool), verzuchtte ze dat we meer films nodig hebben over oudere vrouwen en seks. Bijzonder is dat deze film niet alleen hierover gaat, maar dat tussen dit filmpaar ook een leeftijdsverschil zit van 28 jaar. Let wel: de oudere persoon is de vrouw! Tot dan toe was Benning altijd de tegenspeelster van veel oudere mannelijke acteurs. In 2005 werd Diana Keaton in de film het hof gemaakt door de achttien jaar jongere Keanu Reeves, en Meryl Streep had in Florence Foster Jenkins de veel jongere Hugh Grant als man.

Tijden veranderen. Eerder waren de actrice altijd veel jonger dan de acteurs, zoals Benning al zei. Niemand keek hiervan op. Dit had tot gevolg dat vrouwen na hun 30e steeds minder rollen kregen, terwijl de rollen voor mannen bleven groeien tot hun 46e. Nog in 2004 speelde de 28-jarige Angelina Jolie de moeder van de 27-jarige Colin Farrell in de film Alexander. Dat lijkt me toch een godswonder.

Dat vrouwen zelden een centrale rol in een film hebben en vaak meer als seksobject dienen, schreef ik al in een eerder blog. Ook de invloed van recensenten en het verschil in betaling tussen vrouwen en mannen kwam hier aan bod. Over de seksuele uitbuiting van vrouwen in de filmindustrie heeft de MeToo discussie veel verhelderd.

In de samenleving nemen vrouwen steeds meer ruimte in, maar de filmwereld blijft hierbij nog ver achter en zet eerder de rem op dit proces dan de versneling.

Vrouw in beeld-3-Bronnen

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *