Verander je brein door je lichaamshouding

De fysiotherapeut suggereerde dat ik in een vorig leven mannequin ben geweest. Hoewel mijn houding verre van elegant is, heb ik wel een typisch vrouwelijk standje. Mannen staan, zitten en lopen anders dan vrouwen. Mannen nemen meer ruimte, ook letterlijk door zich groter en breder te maken.

Lichaamshouding

Een indrukwekkend onderzoek naar lichaamshouding werd in de jaren zeventig uitgevoerd door Marianne Wex. Zij nam duizenden foto’s van mannen en vrouwen op Duitse stations en deed dit onopvallend vanaf een ander perron. Deze foto’s geven een overtuigend beeld van de manier waarop mannen ruimte innemen. Ze maken zich groter door breeduit te zitten, wijdbeens te staan en de voeten naar buiten te spreiden. Vrouwen laten een andere houding zien: ze maken zich zo klein mogelijk en houden alle lichaamsdelen dicht bij elkaar. Mannen stralen met hun houding gezag en zekerheid uit, vrouwen onbeduidendheid. Als je mannen een vrouwelijke pose laat aannemen en vrouwen een mannelijke, wordt pas goed duidelijk hoe sterk vrouwelijkheid en mannelijkheid met lichaamshouding zijn verweven.

Marianne Wex
Foto’s marianne Wex

In Nederland is bijna twintig jaar later eenzelfde onderzoek gedaan. Er bleek weinig veranderd in de lichaamshouding van de seksen, ondanks de voortschrijdende emancipatie waardoor vrouwen zich anders kunnen kleden en zich vrijer kunnen bewegen.

De verschillen in lichaamshouding kunnen moeilijk vanuit de biologie verklaard worden. Voor vrouwen is de gesloten zithouding tegennatuurlijk: de meest stabiele zithouding is wijdbeens met de voeten licht naar buiten gekeerd. De zithouding van de man wordt bepaald door functionele anatomie, terwijl de manier waarop vrouwen zitten ingaat tegen haar biologische lichaamsbouw en door culturele normen verklaard wordt. Deze houding van vrouwen weerspiegelt haar plek in de samenleving. Vrouwen worden vaak klein gehouden, of minder zichtbaar gemaakt, soms extreem door bijvoorbeeld het dragen van sluiers en boerka’s.  Of door machtige vrouwen letterlijk uit te gummen, zoals in een orthodoxe krant in Israël gebeurde: ze poetsten Merkel weg op een foto van de protestmars naar aanleiding van de aanslag op Charlie Hebdo in Parijs.

Machtige vrouwen

In 1988 was ik voor mijn studie in Juchitán, een stad aan de westkust van Mexico, die voornamelijk wordt bewoond door Isthmus-Zapoteekse indianen. De economische macht en markthandel zijn er in handen van vrouwen. De markt wordt georganiseerd volgens vrouwelijke normen en waarden. Vrouwen kunnen gemakkelijk hun kinderen meebrengen naar de markt. De dresscode is vrouwelijk, waardoor vroeger alleen mannen gekleed in de flamboyante vrouwenjurken toegang hadden tot de markt. Tegenwoordig zetten vrouwen soms hun echtgenoten in als arbeidskracht op hun marktkraam. De vrouwen vormen een hecht sociaal netwerk: wanneer een man een vrouw bedreigt, vindt hij alle vrouwen als één front tegenover zich.

De economische macht van vrouwen wordt weerspiegeld in hun houding. De vrouwen maken het zich gemakkelijk en ze nemen zoveel mogelijk ruimte in. Bij manifestaties zitten ze vooraan en ze laten zich vaak staand vervoeren in gemotoriseerde rijtuigjes. Het zijn stevige vrouwen die met rechte ruggen en vooruitgestoken volle buiken rondlopen. Hun armen houden ze licht gespreid, alsof ze de ruimte die ze al innemen nog willen vergroten. Ze stralen trots en zekerheid uit. Hun lichaamstaal staat in een scherp contrast tot wat hierover in die tijd aan westerse vrouwen werd geleerd. Ik had er veel last van mannen, hoewel ze veel minder zichtbaar waren in het straatbeeld. Toen ik de lichaamshouding van de Juchiteekse vrouwen overnam, werd ik met rust gelaten.

Juchitán is een enclave binnen de Mexicaanse machocultuur. Destijds dacht ik dat deze leefwijze onder invloed van de dominante Mexicaanse cultuur en de massamedia snel zou verdwijnen. Tien jaar later bleek deze situatie echter nog steeds te bestaan:

Reuzen van vrouwen, bergen van weefselvocht, water en vet… Alleen al door de manier waarop ze daar samen zaten, groots, koninklijk en opstandig, als een bataljon generaals, lieten ze de wereld weten dat zij hier de baas waren…Ze zeilt door de straten als een Spaans karveel, hoeken afsnijdend met haar rokken, de golven scheidend. 

Verander je brein

Machtige mensen hebben meer testosteron en minder cortisol, het stresshormoon. Testosteron werkt in op je assertiviteit en zelfvertrouwen, je bent optimistisch en meer ontspannen.

In slechts twee minuten kun je zorgen dat je meer testosteron krijgt: je neemt een krachtige lichaamshouding aan en wint 20% testosteron, met een krachteloze positie verlies je 25%. Beide houdingen werken ook in op je stressniveau. De kracht zit hem in het jezelf groter en breder maken.

Zie: Amy Cuddy, Your body language shapes who you are.

Als mensen één van beide houdingen twee minuten oefenen voor bijv. een sollicitatiegesprek, dan beïnvloedt dat de uitkomst van het gesprek.  Lichaamshouding beïnvloedt hoe we ons voelen en wat we uitstralen. Ons lichaam kan ons brein veranderen. Hoe vaker we een machtige pose aannemen – ook al voelen we ons niet zo – hoe vaker ons testosteronniveau stijgt en uiteindelijk leidt dit tot een blijvende verandering.

De adder onder het gras

Hier zit een adder onder het gras. Vrouwen die topbanen willen, moeten zich presenteren als ambitieus, competitief en bekwaam. Ze moeten zich in een mannelijk keurslijf wringen. Maar laten topvrouwen deze eigenschappen zien, dan vinden mannen en andere vrouwen haar weliswaar zakelijk bekwaam, maar sociaal onbekwaam en onvrouwelijk. Terwijl mannelijke kandidaten niet worden beoordeeld op hun sociale bekwaamheid. Alleen machtige vrouwen kunnen zich een sterk mannelijke houding veroorloven.

De tegennatuurlijke machteloze houding van vrouwen weerspiegelt haar plek in de samenleving en deze positie wordt versterkt door de bijpassende hormoonspiegel.

Ik wil geen mannequinstandje, maar de houding die ik in Juchitán aannam, wordt niet altijd gewaardeerd; een zelfverzekerde houding leverde me soms agressie of zelfs angst van mannen op.  En misschien kom ik er nu ook niet meer mee weg in Juchitán. Toch lijkt het me voor vrouwen zinnig om te oefenen om steviger in je schoenen te staan, zonder je groter of kleiner te maken dan mannen.

Update juni 2017

Het wetenschappelijke bewijs voor het effect van ‘power posing’ is omstreden. Mensen voelen zich beter, maar de hormonale veranderingen zijn minder duidelijk: pdf_My position on power poses.

Verander je brein door je lichaamshouding – bronnen.

11 gedachten over “Verander je brein door je lichaamshouding”

  1. Mooi stuk! Heel soms, als ik ’s morgens opsta en me zo-zo voel terwijl ik woeste plannen heb, ‘boost’ ik mezelf door een soort haka te doen (stiekem, als mijn man al beneden is) en echt: het werkt! 🙂
    Ik ga je volgen. Heb lang genoeg geworsteld met mijn eigen vrouwelijke en mannelijke kanten om dit een zeer interessant onderwerp te vinden!

    1. Dank je wel. Leuk dat je dit zelf al ontdekt hebt! Fijn ook dat je me gaat volgen, ik zal niet een erg actieve blogger zijn, maar wil van tijd tot tijd graag iets delen.

  2. Mooi verhaal, Annette. Als ik ’s avonds laat langs het kanaal naar huis fiets en er komt een auto aan, ga ik voor de zekerheid altijd even als een man fietsen. Brede rug, benen wijd, beetje grovere bewegingen. Voor de veiligheid. Ik ga me er eens op toeleggen om te kijken of ik me ook steviger voel dan.

  3. Ongelooflijk hoe lichaamstaal ‘spreekt’.
    Goed om je in bepaalde situaties bewust te zijn hoe je overkomt.
    Ik heb straks een werkafspraak waar ik tegenop zie en een beetje bang voor ben. Ik ga oefenen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *