Toys for the boys

Mijn broer had een pop, maar smeet die woest van zich af, nadat een buschauffeur hem uitmaakte voor ‘poppenfritsje’. Mijn nichtje kreeg een pop van de Sint, maar ze wilde een auto, net als haar broers. Een ander nichtje kreeg een Barbie. ‘Ik háát Barbies!’, huilde ze. Haar broertje nam de pop blij van haar over. Hij wilde ook graag een jurkje, mijn zus loste het op met een nachtjapon. Datzelfde nichtje gaf haar roze poppenwagen aan een neefje; hij vond de kleur zo mooi. Ik herinner me ook nog de fantastische roze olifant die dit neefje tekende.

Ik heb twee broers en twee zussen en allemaal hebben ze zo hun verhalen.

Speelgoed

Een paar maanden geleden bracht Lego een nieuwe serie uit Vrouwen van NASA. Eén van die Legovrouwen – astronaut Mae Jemison – was bovendien gekleurd. (Het werk van vrouwen bij de NASA wordt pas nu goed zichtbaar, ook door de film Hidden figures). Binnen een dag was dit het best verkochte speelgoed op Amazon en in no-time was de serie uitverkocht. In 2011 gooide Lego het nog over een andere boeg met de serie Friends in lila dozen, speciaal voor meisjes. Olivia’s huis, met roze zonwering en dakpannen en Olivia zelf in dito kleuren, werd het bestverkochte Lego-speelgoed. Maar er kwam ook veel kritiek op dit stereotype gebruik van kleur en onderwerp.

Ook Barbie blijft niet achter. De fabrikant komt met shero poppen, vrouwelijke helden om meisjes te inspireren. Een van deze rolmodellen draagt een hoofddoek; Ibtihaj Muhammad, de eerste Amerikaanse atlete met een hijab. Het is een begin, ook al zijn het nog steeds supervrouwelijke poppen. Al wat  langer zijn er zwarte Barbies en er is een Barbie in een rolstoel. Het is in ieder geval een hele vooruitgang bij de Barbie van vroeger die kraaide dat wiskunde moeilijk is.

Niet alle meisjes hunkeren naar zoete supervrouwelijke Barbies of roze pony’s.

De laatste decennia werd de tweedeling in speelgoed voor meisjes en jongens steeds groter. Het is een reactie op de emancipatiebeweging; terwijl in de samenleving vrouwen en mannen gelijkwaardiger worden, zet de speelgoedindustrie de verschillen steeds vetter aan. Ook hopen fabrikanten zo meer omzet te halen. Jongensspeelgoed heeft felle of donkere kleuren en je kunt ermee bouwen, rijden of vechten. Het zoetgekleurde meisjesspeelgoed draait vooral om zorg en schoonheid. Je kunt je Barbies of pony’s kammen en opmaken. Stoere jonge mannen veroveren de wereld; lieve jonge vrouwen maken zich mooi voor die mannen.

Kleding

Ditzelfde verhaal speelt ook in de kledingindustrie. Niet alleen kleuren, modellen en roesjes en randjes maken hier het verschil, ook de teksten op de t-shirts zijn anders. Fabrikanten sturen jongens met ‘big ideas’ en meisjes met ‘big smiles’ de wereld in. Jongens zijn de toekomstige geleerden, terwijl zij het schatje blijft. Net zoals de verschillen in speelgoed nemen ook de verschillen in kleding steeds meer toe. En ook hier gaat het om de commercie, kleren kunnen zo minder gemakkelijk doorgegeven worden.

Tegelijk met Lego kwam ook de Hema met een verandering, op verzoek van een 10-jarig meisje dat om stoere kleren vroeg. De Hema verkoopt nu genderneutrale kleding. Geen roze schattige jurkjes voor de meisjes en stoere broeken voor de jongens. Of beter gezegd, wie het dochtertje wil omtoveren in een prinsesje kan nog steeds zijn of haar slag slaan, maar er komen meer alternatieven. In plaats van teksten voor jongens die hem als slim, een held of een leider bestempelen, terwijl de meisjes lief en mooi zijn, kunnen kinderen nu ook voor andere teksten gaan. Ook meisjes kunnen een superheld zijn.

Zowel in kleding als speelgoed zijn de pasteltinten voor de meisjes. Dat was niet altijd zo: voor de oorlog was roze een jongenskleur en hoorde lichtblauw bij meisjes. Bovendien valt jonge kinderen gemakkelijk wijs te maken dat groen de meisjeskleur is en rood bij jongens hoort, zo wijst onderzoek uit. Eeuwenlang droegen jonge kinderen een jurkje, zowel jongetjes als meisjes.

De gevolgen

Dit alles is niet zo onschuldig als het misschien lijkt. Door stereotype speelgoed leren meisjes al heel jong dat de roze sexy wereld waarbinnen het om schoonheid en zorgen gaat bij hen hoort, terwijl het donkere, spannende, stoere en avontuurlijke bij jongens past. De wereld van de techniek tegenover hun wereld van de zorg.

Maar er is meer aan de hand. Bij een onderzoek naar het oplossen van puzzels, bleken meisjes en jongens het even goed te doen bij neutrale puzzels. Waren de puzzels in jongens- of meisjeskleuren, dan maakten de meisjes beide puzzels slechter. Dit is in lijn met veel ander onderzoek, waarbij meisjes het minder goed doen als er een tweedeling gemaakt wordt. Meisjes zien zichzelf dan als dommer en presteren daar ook naar. Met het gevolg dat meisjes minder snel kiezen voor studies die als moeilijk bekend staan, want de genieën, dat zijn in hun ogen de jongens.

Het is niet zo gek dat meisjes en vrouwen (en jongens en mannen) intelligentie aan de mannelijke sekse koppelen, als de slimme poppetjes waarmee je al dan niet speelde altijd jongetjes waren.

Bovendien krijg je van het jongensspeelgoed ook meer technisch en ruimtelijk inzicht dan van het spelen met poppen. Speelgoed bepaalt in sterke mate waar je goed in wordt en wat je later wilt gaan doen. Kinderen – jongens én meisjes – die met Lego spelen, worden later beter in vakken die ruimtelijk inzicht vereisen. Het idee dat vrouwen een brein hebben wat niet geschikt is voor ruimtelijke vaardigheden is een mythe: ze hebben niet het juiste speelgoed gekregen. Natuurlijk moeten we meisjes geen treinen en Lego opdringen, maar we kunnen het wel aantrekkelijker voor hen maken, door dit niet als jongensspeelgoed te benoemen of alleen jongensfiguurtjes te leveren. En waarom zouden alleen meisjes met poppen mogen spelen, worden jongens soms geen vaders? Misschien worden de ‘poppenfritsjes’ wel de betere vaders.

Het gevolg van typisch jongens- en meisjesspeelgoed is niet alleen dat je jongens en meisjes in hokjes dwingt, dat ze zich niet meer vrij voelen om te kiezen voor wat ze misschien het liefste zouden doen of het beste zouden kunnen, maar ook dat er een rangorde in die hokjes zit. Jongens leren zichzelf te overschatten en meisjes gaan zichzelf onderschatten.

Is dit nou echt de boodschap die we onze kinderen willen meegeven? Willen we – anno 2018 – nog steeds de traditionele man- en vrouwbeelden aan onze kinderen doorgeven? Hersenwetenschap heeft aangetoond dat dé man en dé vrouw niet bestaat, we zijn allemaal een mozaïek van wat als stereotype mannelijke en vrouwelijke eigenschappen wordt gezien. Dus stimuleer kinderen om te kiezen wat bij ze past. Gelukkig ziet ook de commercie het belang hiervan steeds meer in.

Toys for the boys – Bronnen

2 gedachten over “Toys for the boys”

  1. Dit is al een voorzichtige positieve ontwikkeling in deze, nog lang af te leggen weg naar gelijkheid.
    Hopelijk volgen meer speelgoedfabrikanten. Ik denk dat zij een groot verschil kunnen maken!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *