De ‘gender equality’ paradox

Hoe verklaar je dat juist in de meest gelijkwaardige landen meisjes twijfelen aan hun wetenschappelijke kwaliteiten?

Meisjes zijn slechter in wiskunde dan jongens, is het idee. Vooral op het gebied van de mentale rotatie werden altijd de grootste sekseverschillen gevonden; jongens waren stukken beter in ruimtelijk inzicht. Een recent meta-onderzoek laat zien dat deze verschillen niet bij jonge kinderen aanwezig zijn, maar ontstaan en steeds groter worden naarmate de kinderen opgroeien. Het heeft alles te maken met het speelgoed van kinderen; blokken, lego en meccano vergroten je ruimtelijk inzicht, terwijl poppen, fornuisjes of bezempjes daar weinig aan bijdragen. Maar er speelt meer.

Je zou verwachten dat meisjes minder twijfelen aan wat ze kunnen in meer gelijkwaardige landen waar de scheidslijnen tussen vrouwen en mannen minder strikt zijn. Maar juist in deze landen kiezen meisjes minder voor de STEM-vakken (STEM: science, technology, engineering & maths), de als moeilijk bekend staande studies. Hoe kan het dat juist in de meest gelijkwaardige samenlevingen meisjes angst hebben voor wiskunde, techniek en wetenschap en jongens denken dat zij daar beter in zijn?

Onderzoekers suggereren dat vrouwen in ongelijkwaardige landen vaker voor STEM kiezen omdat het de beter betaalde banen zijn en ze in deze landen niet op de staat terug kunnen vallen. Ook zouden veel meisjes die goed zijn in deze vakken, nog beter zijn in andere richtingen en daar dan voor kiezen.

Mijns inziens speelt er nog iets anders en zijn we niet zo geëmancipeerd als we graag denken. Want opvallend is dat juist in deze samenlevingen met meer seksegelijkheid jongens en mannen overtuigder zijn van hun wetenschappelijke vaardigheden dan meisjes. Westerse mannen overschatten hun eigen briljant-zijn. Ze worden daarin bevestigd door oude achterhaalde onderzoeken. Het lijkt mij een vorm van subtiel seksisme: een superioriteit-denken waar ook mansplaining onder valt. Meisjes en vrouwen worden er vaak onzeker van.

Ook ouders maken nog steeds onderscheid in wat ze van hun zonen en van hun dochters verwachten. Juist in de egalitaire landen vinden ouders een wiskunde studies voor jongens belangrijker dan voor meisjes. Amerikaanse ouders vragen tweeëneenhalf keer vaker aan google of hun zoon slim is, dan dat ze dat over hun dochter willen weten. Zorgen over dochters betreffen vooral haar gewicht.

En als de ouders het niet doen, dan de leerkrachten wel. Uit onderzoek blijkt dat leerkrachten hogere verwachtingen van jongens hebben. Onderschat ook de invloed niet van boeken, tv-series, reclames, winkels en zo meer. In 1992 kraaide een Barbiepop dat wiskunde moeilijk is. Nu – 25 jaar later- komt Barbie met een STEM pakket, om meisjes te stimuleren deze vakken te kiezen. We zien een klussende Barbie. En wat doet ze? Ze zet een roze kledingkast in elkaar, of een roze sieradenrekje.

Heel jonge meisjes hebben nog geen faalangst, maar gaandeweg groeit het gevoel dommer te zijn dan jongens, en – voor de duidelijkheid – dat is niet het gevolg van hun studieresultaten.

Recent onderzoek toont aan dat vijfjarige kinderen nog geen verschil in intelligentie zien tussen meisjes en jongens. Vanaf zes jaar zien meisjes de ‘really, really smart’ mensen als jongens en mannen. Meisjes gaan dan activiteiten uit de weg als ze denken dat je er superslim voor moet zijn. En als ze ouder zijn, kiezen ze niet voor studies waarvan ze denken dat je er briljant voor moet zijn.

Jonge meisjes leren dat ze gewoon niet zo goed zijn in dat soort dingen, waardoor ze onzekerder worden en/of hun interesse verliezen. En omdat niet alleen meisjes en vrouwen maar ook jongens en mannen verwachten dat de vrouwelijke sekse minder goed is in exacte vakken, wordt er anders naar vrouwen gekeken; ze worden minder serieus genomen en moeten zich meer bewijzen.

Ten gevolge hiervan zien we minder vrouwen in deze tak van denksport: in de klaslokalen, voor de klas en in de lesstof. Ook dit gebrek aan rolmodellen houdt meisjes tegen of zorgt ervoor dat ze eerder afhaken als ze wel deze keuze maken. Onderzoek wijst steeds weer uit hoe belangrijk het is dat vrouwen – of mensen van minderheidsgroepen – rolmodellen hebben. Of medestanders, hoe meer vrouwelijke studentes in een klas, hoe kleiner de kans dat de studentes het af laten weten.

Het werkt om meisjes er aan te herinneren dat ze studeren aan een prestigieuze universiteit, of om vrouwelijke rolmodellen ter sprake te brengen. Ook een vrouwelijke leerkracht of meer vrouwelijke medestudenten is gunstig.

Foto’s van vrouwelijke wiskundigen in het lesboek of een film als Hidden figures versterken het zelfvertrouwen. Hidden figures is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over drie NASA-wiskundigen die de VS aan de koppositie hielpen in de space race: het waren Afro-Amerikaanse vrouwen.

Maar als deze leerlingen afstuderen maken ze minder kans op een goede baan omdat in deze beroepsgroepen dezelfde mechanismen spelen. Ook speelt mee dat in technische beroepen werk en zorg minder goed te combineren zijn dan in andere beroepen, waarschijnlijk door de mannelijke organisatie cultuur.

Als meisje krijg je allerlei subtiele signalen waarvan je je niet bewust bent en waartegen je je daarom ook niet kunt verzetten. Je moet je bewustzijn van vooroordelen, anders ga je onbewust de mist in. Juist mensen die niet geloven dat vrouwen achtergesteld worden, dragen er het meest aan bij: dat is de paradox.

De gender equality paradox – Bronnen

2 gedachten over “De ‘gender equality’ paradox”

  1. Tja, waar lag dat nu aan?
    Ik deed gym B en was geen held in wiskunde.
    De leraar glimlachte wat vergoeilijkend naar me als ik mijn punten kreeg. het kon er altijd dan toch nog net mee door.
    Bij het schriftelijk eindexamen geometrie loste ik een ingewikkeld vraagstuk op, dat landelijk gezien door een heel laag percentage kandidaten werd opgelost.
    Bij het mondeling examen kreeg ik dezelfde vraag voor gelegd, met weer die vergoeilijkende glimlach.
    En ik kreeg het vraagstuk niet opgelost.
    tja, hoe kan dat nou?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *