Waarom zijn zonnekoningen vaak mannen?

Ze zijn de laatste jaren veel in het nieuws: heren die hun eigen koninkrijkje geschapen hebben en zich daarin onaantastbaar wanen.

Zelf zag ik dit voor het eerst in Iran, in de tijd dat de Sjah daar nog regeerde. Er was voor hem een monumentaal museum opgericht vol schilderijen en andere attributen die zijn goddelijke status toonden. Recent lijkt het aantal koningen explosief te groeien.

Zonnekoningen dulden niemand naast zich, behalve mensen die hen in hun grootheidswaan bevestigen. Kom je hen te na, dan wordt je een kopje kleiner gemaakt. Ze breiden hun macht steeds verder uit en verliezen dan de realiteit uit het oog. Ze gaan door tot ze het te bont maken en ze gedwongen worden te stoppen.

Wat bezielt deze heren – want dat zijn het meestal. Waarom staan ze niet open voor kritiek? Is het de verslavende werking van de macht? Speelt testosteron hen parten?

Testosteron

Mensen met veel testosteron zijn zelfverzekerd, stoer, concurrerend en energiek. Het gaat bij dit hormoon vooral om competitie en dominantie. Het belangrijkste effect van testosteron is dat we gefocust raken op status en macht (en seks, maar dat is stof voor een ander blog).

Het krijgen van macht verandert de hersenen. Die maken meer receptoren aan om testosteron op te vangen. Hoe meer receptoren, hoe meer invloed een extra testosteronstoot heeft. Het is een zelfversterkend proces, waardoor mensen steeds meer gefocust raken, maar ook steeds egocentrischer worden.

Onder invloed van veel testosteron ga je meer geloven in je eigen gelijk en sta je minder open voor de mening van anderen. Je bent geneigd gebeurtenissen alleen vanuit je eigen perspectief te bekijken. Je luister niet meer naar kritiek, maar wordt er kwaad om. Er wordt gezegd dat topmensen soms de fout ingaan omdat ze door niemand gecorrigeerd worden, maar de invloed van een grote hoeveelheid  testosteron maakt ook dat je je niet láát controleren. Je overschat je eigen kunnen. Je gaat met twee maten meten: regels zijn belangrijk, maar niet voor jezelf. Je vraagt meer en geeft minder. Je meet jezelf steeds af aan anderen, in de wedloop naar de top. Het moet steeds groter, mooier, rijker en luxer. Ook neem je steeds meer risico’s.

Testosteron verdringt sociale hormonen als oxytocine, waardoor je minder begrip opbrengt voor anderen, maar jaagt dopamine aan en daarmee de behoefte aan opwinding. Dit kan een verslavende werking hebben.

In een eenvoudig economisch spel – wat vaak bij onderzoeken gebruikt wordt – blijkt de werking van testosteron. In dit spel krijg je een bepaald geldbedrag dat je moet delen met een onzichtbare medespeler met wie je via een computerscherm onderhandelt. Als de tegenspeler je aanbod accepteert, krijgen jullie allebei het bedrag uitgekeerd. Weigert de tegenspeler het aanbod, dan raak jij je geld kwijt. Mannen die extra testosteron toegediend krijgen, blijken bijna een derde minder weg te geven dan zonder deze extra dosis. Zelf zijn deze mannen niet erg genereus, maar het bijzondere is dat ze dit wél verwachten van hun medespeler: onder invloed van meer testosteron reageren ze feller op een laag aanbod van hun tegenspeler. Ze geven minder, maar van anderen verwachten ze meer. Een laag aanbod zien ze kennelijk als een bedreiging van hun status. Ontvangen ze echter veel van hun tegenspeler, dan zijn ze bereid om extra veel  terug te geven, misschien om zo hun sociale status te bevestigen. Dit verklaart waarschijnlijk voor een deel waarom topmannen zonder gêne hoge bonussen opstrijken.

Waarom zijn zonnekoningen vaak mannen?

Door macht stijgt je testosteronspiegel, maar een flinke stijging kun je ook al bereiken door je alleen maar groter en breder te maken (zie blog: Verander je brein door je lichaamshouding).

Het is niet voor niets dat koningen op een verhoging zitten, dat winnaars  Zonnekoning-2(letterlijk en figuurlijk) op een voetstuk staan, dat we spreken van topposities die hoog in aanzien staan, van een boven- en onderklasse. Mensen aan de top kunnen met kop en schouders boven anderen uitsteken, uit de hoogte doen, het hoog in de bol hebben, hoog van de toren blazen, zichzelf op een voetstuk zetten, op anderen neerkijken, of iemand klein krijgen. Vrouwen zoeken een man die langer is, mannen een vrouw die kleiner is. Als lange man maak je meer kans op topposities.

Mannen hebben dus alleen al door hun lichaamshouding en/of lengte – als ze die bewust inzetten – meer testosteron dan vrouwen. Ook een sportwagen wil helpen. Alleen al door hun culturele positie maken mannen dus meer testosteron aan, nog los van de biologische verschillen.

Maar er is nog een andere reden. Niet alle mannen met macht blazen zichzelf op. Belangrijk is waarvoor je die macht wilt gebruiken. Gaat het om je eigenbelang of wil je via je positie iets bereiken voor anderen? Wat motiveert je? Gaat het vooral om persoonlijk gewin, om de competitie en status, dan stijgt je testosteron veel meer na een succes, dan wanneer de motieven meer altruïstisch zijn. Vrouwen gaan vaker voor de minder op eigen belang gerichte vorm van macht – wat ten dele ook cultureel bepaald is –  waardoor hun testosteron en dopamine minder pieken en de verslavingskans kleiner is.

We zien de laatste jaren steeds meer zonnekoningen, dat heeft te maken met het steeds individualistischer en competitiever worden van onze samenleving. Hierdoor komen sommige mannen in een vicieuze testosteroncirkel terecht.

Zonnekoningen – Bronnen

2 gedachten over “Waarom zijn zonnekoningen vaak mannen?”

  1. Ja, vaak voel ik het voordeel van mijn lengte.
    Toch merk ik ook dat huidige jeugd mij voorbij groeit.
    Ouder worden krijg ik steeds minder ambities.
    Of mijn Testosteron gehalte terugloopt het zal wel.

    Vriendelijke groet,

  2. een zichzelf versterkend proces dus. het kwaad groeit vanzelf. maar als de eerste inzet nu altruïstisch is, groeit dat dan ook vanzelf? hebben we daar ook een hormoon voor?
    ik mag het hopen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *