Het slagveld van deze oorlog zijn de vrouwen

Ik houd niet van helden, maar toch heb ik er nu een. Een man die me van mijn stuk bracht. Het gaat om dokter Denis Mukwege uit Congo die deze maand de nobelprijs voor de vrede kreeg.

Denis Mukwege

Mukwege is gyneacoloog in Bukavu, het gebied waar rebellen strijden om de aanwezige mineralen. Hij behandelde meer dan 20.000 meisjes en vrouwen aan de gevolgen van brute verkrachtingen. Hij verricht niet alleen hersteloperaties, hij probeert de slachtoffers ook geestelijk weer beter te maken en geeft juridisch advies. Hij biedt troost, alleen al door de meisjes en vrouwen aan te raken. De vrouwen zijn vaak verstoten door hun familie. In deze cultuur wordt een man dikwijls het mikpunt van spot als hij wél bij zijn verkrachtte vrouw blijft. Ook al slaan de mannen bij een aanval vaak op de vlucht en kan de vrouw met de kinderen geen kant op; het is háár schuld dat ze verkracht is. Zo praat de man zijn eigen lafheid schoon.

Mukwege vertelt zijn slachtoffers dat vrouwelijkheid en eer niet tussen hun benen zit, maar in hun hart. Mannen vraagt hij hun vrouwen bij te staan en met hen samen aangifte te doen. En dan spreekt hij de mannen niet aan met: ‘Jullie moeten…’, maar met ‘Wij mannen moeten…’. Uit zijn optreden spreekt een grote kracht en menselijkheid.

De verhalen van de vrouwen zijn gruwelijk. Niet alleen werden velen verschillende keren verkracht door de losgeslagen rebellenlegers, vaak ook kregen ze allerlei voorwerpen zoals glas of brandend plastic in hun vagina gestopt. Ook moest hun man of zoon hen soms verkrachten, terwijl de rest van het gezin gedwongen werd om toe te kijken. Seksueel geweld als oorlogswapen, door mensen tot op het bot te vernederen. Vaak zijn deze mensen gewone dorpelingen die toevallig in het gebied wonen waar de strijders zich ophouden.

Door de verkrachtingscultuur die ontstond doordat veel rebellen uit Rwanda naar Congo vluchtten, maken nu ook veel niet-strijders, medeburgers, zich steeds vaker schuldig aan verkrachting. Berechting blijft uit, omdat ook het regeringsleger zich aan deze misdaden schuldig maakt en ambtenaren corrupt zijn.

De Verenigde Naties meldden dat er in 2009 alleen al in Zuid-Kivu, de provincie waarvan Bukavu de hoofdstad is, vijfduizend vrouwen zijn verkracht. Zestig procent van alle gevallen zijn gang rapes door gewapende mannen. De helft gebeurt in het eigen huis, ‘s nachts, in het bijzijn van man en kinderen. Verkrachting door burgers neemt toe; in 2008 gebeurde dat 17 keer zo vaak als in 2004.  

Denis Mukwege wilde na zijn opleiding bevallingen begeleiden in een eenvoudige dorpskliniek. Maar het geweld tegen vrouwen nam zo toe, dat hij noodgedwongen specialist werd in fistels; het repareren van de scheidingswand tussen blaas en vagina, zodat vrouwen niet meer continue urine verliezen en stinken.

Congo is een extreem voorbeeld van seksueel geweld, maar dit geweld is van alle tijden en alle culturen, dat laat de MeToo discussie ook goed zien.

De evolutie

Sommige evolutie-wetenschappers beweren zelfs dat verkrachting bij mannen in de genen zit. Het is een door de evolutie begunstigde reproductiestrategie van mannen die anders geen vrouw kunnen vinden. Deze wetenschappers baseren zich op een vliegje met een soort tang om onwillige vrouwtjes vast te pakken en te verkrachten. Dit is een dubieus onderzoek dat op tal van punten door andere wetenschappers onderuit is gehaald. En daarbij is het verschil tussen vliegen en mensen toch behoorlijk groot. Volgens deze wetenschappers bewijst het gegeven dat vrouwen in de vruchtbare leeftijd zich heviger verzetten er ook op dat verkrachting een voortplantingsstrategie is. Kunnen deze vrouwen niet gewoon beter vechten omdat ze meer kracht en misschien ook minder angst hebben dan kinderen of oudere vrouwen?

Het gevolg is dat vrouwen geen aanleiding mogen geven, omdat het verkrachtingsgevaar zo groot is en mannen zich moeilijk kunnen beheersen. Behalve in een serieuze tak van wetenschap wordt er ook in verschillende culturen zo gedacht: vrouwen moeten zich bewust zijn van de signalen die ze uitzenden. Ze moeten opletten hoe ze erbij lopen en waar ze lopen. Het geeft mannen ook een excuus om vrouwen te beperken in hun vrijheid en ze te verbergen in speciale kamers van hun huizen. Op straat mogen vrouwen alleen onder mannelijke begeleiding en/of in lange kleren en onder hoofddoeken, sluiers en boerka’s. Schoolmeisjes in Saoedi Arabië verbrandden levend omdat ze in school hun verhullende kledij niet droegen en daarom niet mochten vluchtten.

Vrouwen onzichtbaar in het straatbeeld. Ik moet denken aan Golda Meïr,  minister-president van Israël van 1969-1974. Zij had een betere strategie: naar aanleiding van een verkrachtingsgolf opperde één van de ministers dat er misschien een avondklok voor vrouwen moest komen. Zij hield het Kabinet voor dat mannen de daders zijn: als er al een avondklok moest komen, dan voor mannen.

Ook Turkse mannen hadden een mooie strategie om dit idee van Blame the victim aan de kaak te stellen. Ze demonstreerden in korte rokjes naar aanleiding van een brute moord op een vrouw die zich verzette tegen verkrachting. Het was een mooie, ludieke manier om seksueel geweld aan de kaak te stellen.

Verkrachting is geen strategie van mannen om zich voort te planten. En dat mannen op tilt slaan zo gauw er een vrouw op hun netvlies komt, is natuurlijk ook grote onzin. Een verkrachterscultuur ontstaat door rare beelden van wat mannelijkheid is. Losgeslagen mannelijkheid; mannen die groot willen zijn door anderen klein te maken.

Échte mannelijkheid schuilt in het hart, zoals Denis Mukwege door zijn optreden laat zien.

Het slagveld van deze oorlog zijn de vrouwen – Bronnen

 

Een gedachte over “Het slagveld van deze oorlog zijn de vrouwen”

  1. pfff, Annette.
    ja, ik was ook onder de indruk van deze man.
    want wordt hij nog wel als ‘gezond mannelijk’gezien in zijn cultuur? je moet veel moed hebben en uithoudingsvermogen om het werk te doen dat hij doet. maar jouw verhaal maakt ook weer heel duidelijk waar dit soort helden voor nodig is. wat een verschrikkingen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *