Het gezicht van de armoede

 

Foto: Jan Banning

Oxfam Novib stuurde vorige maand een alarmerend bericht de wereld in: ‘Rijkste 1 procent kaapt 82% van groei rijkdom; de armste helft krijgt niets’. Het kwam uit hun rapport ‘Reward work, not wealth’. Wat betekent armoede?

Voor Nederlanders is het moeilijk je voor te stellen hoe diepe armoede er uitziet. Ik heb in arme gebieden gewerkt en weet het een beetje. Toch kwam – jaren geleden – de beschrijving van Dick Wittenberg over armoede ook bij mij hard binnen.

Hij beschrijft een gewoon dorp in Malawi. Jan Banning maakt met indrukwekkende foto’s die armoede nog meer zichtbaar. Als geen ander weten zij de armoede een gezicht te geven. Het artikel begint zo:

Hier draagt niemand een bril. Niet de negenjarige Jona voor wie de letters in het schoolboek steeds te klein zijn. Niet het dorpshoofd dat toch niet kan lezen. Niet de dansende oude vrouw die de wereld door een waas van tranen ziet. Waar zouden ze een bril moeten halen? In de slaperige hoofdstad waar maar acht van de dorpelingen ooit geweest zijn? Wie betaalt dat als er niet eens geld is voor zout of zeep?

Armoede gaat niet alleen over geld, het gaat ook over geen (goed) onderwijs en over gezondheid. Het gaat over het oude echtpaar, dat als deken alleen jute zakken heeft en daardoor elke nacht wakker wordt van de kou. Het gaat over de man die niet op stap kan omdat zijn enige stel kleren gewassen wordt. Over de vrouw die 11 van haar 15 kinderen verloor, de meeste kort na de geboorte. Haar man stierf van de honger. Het gaat over de 7 kinderen die samen met één schoolboek doen.

Reward work, not wealth

Meer dan 80% van de groei in rijkdom ging het afgelopen jaar naar de rijkste 1% van de wereld, niets ging naar de armste helft. De rijkste 1% heeft meer vermogen dan de andere 99%. Enkele tientallen allerrijksten bezitten net zoveel als de armste helft van de wereldbevolking. In de VS zijn de rijkste 3 mensen net zo rijk als de armste 50%. In de VS verdient een directeur 300 keer zoveel als een gewone werknemer, in Zuid Afrika is dat zelfs 541 keer zoveel. Ontwikkelingslanden lopen jaarlijks minstens 170 miljard dollar mis doordat de rijken en grote bedrijven belasting ontduiken en geld wegsluizen naar belastingparadijzen waaronder vooral ook Nederland. Het economische systeem speelt de rijken in de kaart.

Hoe onrechtvaardig dit is, laat onderstaand voorbeeld uit het rapport zien:

Zo zou het bijvoorbeeld 2,2 miljard dollar per jaar kosten om de lonen van alle 2,5 miljoen Vietnamese kledingarbeiders te verhogen tot een ‘leefbaar loon’. Dit is ongeveer een derde van het bedrag dat de top 5 bedrijven in de kledingsector in de periode van maart 2016 tot maart 2017 aan rijke aandeelhouders hebben uitgekeerd.

Een directeur van diezelfde top vijf bedrijven in de kledingsector verdient binnen een week meer dan een gewone Bengaalse vrouwelijke werknemer in haar hele leven. In de VS verdient een CEO in één dag net zoveel als een Amerikaanse werknemer in een jaar. Het zijn de armen die de winsten van de rijken mogelijk maken.

De rijkste man in Nigeria zou van de rente op zijn vermogen twee miljoen van zijn landgenoten uit de extreme armoede (minder dan $ 1.90 per dag) kunnen halen. De toename van het vermogen van miljardairs over het afgelopen jaar kan de extreme armoede wereldwijd 7 keer bestrijden.

Gender

En hoe zit dat met de verdeling tussen vrouwen en mannen?

Women provide 66% of the work, produce 50% of the food, but earn only 10% of the income and own 1% of the property.

Bovenstaande slogan werd veel gebruikt in trainingen voor ontwikkelingswerkers, ook door mij. Zo erg is het al lang niet meer, maar scheef zijn de verhoudingen nog altijd wel. In een jaar tijd kwamen er wereldwijd 233 miljardairs bij, dat cijfer was niet eerder zo hoog. Negen van de 10 miljardairs zijn man.

Een onderzoek van de topinkomens in 8 welvarende landen laat zien dat vrouwen ruim een kwart uitmaken van de 10% rijksten, een vijfde van de 1% rijksten en 13% van de 0.1% allerrijksten.

Foto: Jan Banning

Minder vrouwen aan de bovenkant betekent meer vrouwen aan de onderkant. Onder de armen zijn ze oververtegenwoordigd, vooral weduwes en alleenstaande moeders hebben het slecht. Niet alleen verdienen vrouwen voor hetzelfde werk nog steeds minder dan mannen, ook wordt werk dat vooral door vrouwen wordt gedaan minder betaald (in veel landen onder het wettelijke minimumloon). Ook werken vrouwen vaker in de ongeregistreerde informele sector of onbetaald. Vrouwen werken vaak onder slechte arbeidsomstandigheden, denk aan de kledingindustrie in sommige Aziatische landen, waar 80% van de arbeiders vrouw zijn. Deze werkneemsters in de kledingindustrie hebben enkele mensen aan de top van de keten tot de rijksten ter wereld gemaakt.

Het economische systeem is door en voor rijke witte mannen opgezet. Armoede heeft het gezicht van een vrouw.

 De oplossing? Reward work, not wealth. Dit rapport draagt verschillende oplossingen aan, zoals belastingverhoging voor de rijken, meer loon en betere arbeidsomstandigheden voor de armen en meer onderwijs en een betere gezondheidszorg. In Namibië, Chili en Uruguay gebeurt dit al.

In het dorp in Malawi is de situatie inmiddels verbeterd, doordat het artikel hun armoede een gezicht gaf.

Het gezicht van de armoede – Bronnen

 

 

 

 

6 gedachten over “Het gezicht van de armoede”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *